Op twee totaal verschillende manieren kregen Gerards en haar opa Joost te maken met de spanningen in Nederlands-Indië halverwege de vorige eeuw. Waar haar opa opgepakt werd omdat hij als dienstweigeraar niet wilde deelnemen aan de oorlog in Nederlands-Indië in de jaren veertig, werd Gerards als zevenjarig meisje in 1977 uiteindelijk slachtoffer van de gevolgen die deze oorlog voor Molukse KNIL-militairen en hun gezinnen had (zie kader). Vier Molukse mannen hielden de leerlingen en leerkrachten van de lagere school van Bovensmilde dagenlang gegijzeld.

Begrip

En zo besloot Laurà deze twee perspectieven op die geschiedenis te verweven in het boek Belanda, dat volgende week wordt gepresenteerd. "Mijn opa herkende zijn trauma in mijn trauma. Ik denk dat wij elkaar wat meer begrepen dan mensen die dit niet hebben meegemaakt. En ik was een hinderlijk nieuwsgierig kind, dus ik bleef vragen."

Met haar boek duikt Gerards in deze koloniale geschiedenis en de trauma's die dit met zich meebracht. "Heel cru gezegd: hebben wij natuurlijk een bijzonder arrogante houding gehad. 350 jaar overheersing, het totaal weghalen van grondstoffen daar en daar een enorme welvaart van opbouwen in Nederland. Dat geeft een soort arrogantie waarin we bepaalde dingen denk ik zagen als: 'Dit is een probleem, dat moet opgelost worden en dat doen we even zo'. Zonder na te denken over het feit dat het mensen en gezinnen zijn waar je het over hebt, die ook een toekomst en bestaansrecht nodig hebben. Er werd gewoon mee heen en weer geschoven."

Psychisch proces

Maar de gijzeling waar Gerards zelf op 23 mei 1977 slachtoffer van wordt, wil ze niet goed praten. "Het is een heel psychisch proces om jezelf maar te beschermen. Het is gewoon eigenlijk niet te bevatten wat er gebeurt, dat je gewoon niet naar huis kan, niet naar je veilige plek, je ouders. Daar word je helemaal van weggehouden. Dat doet enorm veel met een kind."

Na vier dagen werden de kinderen vrij gelaten, de leerkrachten bleven gegijzeld. Als Gerards ouder is, blijkt ze een posttraumatische stress syndroom te hebben overgehouden aan de angstige dagen van de gijzeling. Ze loopt vast in haar studie, maar denkt aanvankelijk dat de therapie die ze heeft gevolgd een schone lei betekent. "Ik dacht: nu begint het voor mij." Dat blijkt anders te liggen. "Ik merkte dat toen ik weer een studie ondernam, en ik een rollenspel moest doen rondom veiligheid, alle stoppen doorsloegen. Ik dacht: wat gebeurt hier nu?"

Wortels

Gerards ontdekt dat die gijzeling blijvend zijn sporen heeft nagelaten. "Ik heb ermee leren dealen door elke keer opnieuw hulp te zoeken. Het zit zo enorm in je wortels. Elke keer als ik voor een nieuwe situatie kom te staan, dan begint er een enorme onzekerheid die beklemmend werkt."

Dat is ook de kern van haar boek: "De oplossing zit in zachtheid, in aandacht. Met elkaar praten, naar elkaar luisteren en elkaar proberen te begrijpen." Hoewel kinderen vooral op het hart werd gedrukt er niet meer aan te denken, vindt Gerards dat die opvatting in het perspectief van de tijd gezien moet worden. "Maar je moet niet met de ogen van nu kijken naar een situatie in 1977 en de kennis die er toen was. (...) Er was nog helemaal geen bewustwording dat dit wel degelijk meespeelt in je leven, in je relaties. Er kwam pas veel later een besef dat je er wel degelijk iets mee moet doen, omdat het anders altijd met je mee blijft sudderen."